Regelgeving

Ben ik verplicht mijn verouderd GBS te vervangen door de nieuwe regels?

Niet automatisch — maar de nieuwe regels zijn in de praktijk wel een veelvoorkomende aanleiding voor modernisering.

Wanneer een upgrade zich opdringt

Valt jouw gebouw onder de BACS-verplichting en kan het bestaande systeem de vereiste functies (monitoring, analyse, benchmarking) niet aan, dan dringt een upgrade of retrofit zich op.

Retrofit als antwoord

Een gefaseerde retrofit brengt het gebouw in orde met de verplichtingen, terwijl bruikbare delen van de installatie behouden blijven. Laat de concrete verplichtingen voor jouw gebouw aftoetsen met je studiebureau.

Helpt een GBS bij het EPC of de energieprestatie van mijn gebouw?

Ja. Een hogere automatiseringsklasse verbetert de reële energieprestatie en kan meetellen in de prestatieberekening.

Beter geregeld, beter gepresteerd

Een gebouw met vraaggestuurde regeling verbruikt structureel minder. Die betere regeling vertaalt zich in de energieprestatie van het gebouw.

Data die het effect objectiveert

Minstens even belangrijk: de data van het GBS objectiveert het effect van elke maatregel. Je ziet zwart op wit wat een investering in isolatie, relighting of een nieuwe warmtebron werkelijk opbrengt.

Kan de data gebruikt worden voor duurzaamheids- of monitoringverplichtingen?

Ja. De gelogde verbruiken en prestaties vormen een betrouwbare bron voor rapportering.

Klaar voor je verplichtingen

Energieboekhouding, BACS-monitoringeisen en duurzaamheidsrapportering vragen betrouwbare meetdata. Het platform bouwt die continu en automatisch op.

Lange historiek, per teller en techniek

Doordat het verbruik per teller en per techniek wordt gelogd met een lange historiek, kan je elke rapporteringsvraag onderbouwen met werkelijke cijfers.

Kan een bestek eisen dat het systeem open en merkonafhankelijk is?

Ja — overheidsbestekken móéten zelfs merkneutraal zijn.

Functionele eisen in plaats van merknamen

Er bestaan bestekteksten die functionele eisen stellen: open code, een licentievrije programmeeromgeving, vrij verkrijgbare hardware en lange leverbaarheid. Gesloten systemen kunnen daar niet aan voldoen — zonder dat er één merknaam in het bestek staat.

Ondersteuning voor studiebureaus

Fixsus ondersteunt studiebureaus bij het opstellen van zulke merkneutrale bestekteksten, zodat de openheid van het systeem correct en afdwingbaar wordt vastgelegd.

Kan Fixsus in een openbare aanbesteding stappen?

Ja. Fixsus werkt geregeld voor steden, gemeenten en (semi-)publieke opdrachtgevers, zowel rechtstreeks als via aannemers.

Ervaring met publieke opdrachtgevers

Van individuele gebouwen tot portfolio’s van sites: publieke besturen behoren tot de vaste klantengroepen van Fixsus.

Merkneutrale bestekken

Merkneutrale bestekteksten met functionele eisen — openheid, klasse A, beveiliging — maken een correcte, open aanbesteding mogelijk. Fixsus ondersteunt studiebureaus bij het opstellen ervan.

Kan Fixsus ondersteuning bieden bij cybersecurity- en compliancevragen?

Ja. Fixsus kan toelichting geven over de beveiligingsmaatregelen binnen TIBA3 en ondersteuning bieden bij technische cybersecurity- en compliancevragen.

Technische documentatie

Fixsus kan documenteren welke beveiligingsmaatregelen binnen zijn toepassingsgebied aanwezig zijn, zoals toegangsbeheer, versleutelde communicatie, back-ups, gebruikersrechten en beveiligde remote toegang.

Ondersteuning bij beoordelingen

Fixsus kan meewerken aan:

• technische vragenlijsten;
• risicoanalyses;
• audits;
• aanbestedingsdocumenten;
• projectgebonden compliancebeoordelingen;
• afstemming met IT- en securityteams.

Afbakening van de verantwoordelijkheid

Een volledige juridische of organisatorische conformiteitsbeoordeling valt niet uitsluitend onder het technische toepassingsgebied van Fixsus.

Voor een volledige beoordeling kunnen ook de IT-afdeling, securityspecialisten, auditors, het studiebureau of juridische adviseurs van de klant betrokken worden.

Samenwerking tussen partijen

Fixsus levert de technische informatie over TIBA3 en werkt samen met de andere betrokken partijen om verantwoordelijkheden, risico’s en vereiste maatregelen duidelijk in kaart te brengen.

Moet ik mijn energieverbruik kunnen rapporteren?

Steeds vaker wel: energieboekhouding, monitoringverplichtingen en duurzaamheidsrapportering vragen betrouwbare meetdata.

Betrouwbare meetdata als basis

Het platform logt het verbruik per teller en per techniek met een lange historiek. Die data vormt een betrouwbare basis voor elke vorm van rapportering.

Rapportering sterk vereenvoudigd

Doordat de gegevens continu en automatisch worden opgebouwd, hoef je voor een rapportering geen gegevens meer bij elkaar te zoeken: ze staan klaar op het platform.

Voldoet TIBA3 aan de EPBD- en BACS/GACS-verplichtingen?

TIBA3 beschikt over de technische mogelijkheden om de belangrijkste functies van een BACS of GACS te realiseren.

Technische mogelijkheden

Het systeem kan onder meer het energiegebruik en de werking van installaties monitoren, gegevens registreren en analyseren, afwijkingen detecteren en verschillende gebouwtechnieken centraal aansturen.

BACS en GACS

BACS staat voor Building Automation and Control System. In Nederland wordt doorgaans de term GACS gebruikt: gebouwautomatiserings- en controlesysteem. Beide begrippen verwijzen inhoudelijk naar systemen voor de automatische regeling, controle en optimalisatie van technische gebouwinstallaties.

Projectspecifieke conformiteit

Of een specifiek gebouw volledig aan de BACS- of GACS-verplichting voldoet, hangt niet alleen af van het gebruikte softwareplatform. Ook de aanwezige meetapparatuur, gekoppelde technieken, programmatie, rapportering en toepasselijke regelgeving zijn bepalend.

Fixsus kan de bestaande installatie analyseren, ontbrekende automatiseringsfuncties in kaart brengen en TIBA3 configureren om aan de relevante technische eisen tegemoet te komen. Een projectspecifieke conformiteitsbeoordeling blijft steeds noodzakelijk.

Voldoet TIBA3 aan NIS2?

TIBA3 bevat verschillende technische beveiligingsmaatregelen die aansluiten bij de principes van NIS2.

Technische beveiligingsmaatregelen

Daaronder vallen onder meer:

• toegangsbeheer;
• multi-factor-authenticatie;
• versleutelde communicatie;
• certificaatverificatie;
• beveiligde remote toegang;
• back-ups;
• gecontroleerd wijzigingsbeheer;
• beveiligingstesten en periodieke evaluaties.

NIS2 gaat verder dan technologie

Volledige NIS2-conformiteit heeft niet alleen betrekking op één softwareplatform of beveiligingslaag. De richtlijn stelt ook eisen aan de volledige organisatie, waaronder:

• risicobeheer;
• incidentrespons;
• bedrijfscontinuïteit;
• leveranciers- en supplychainbeveiliging;
• verantwoordelijkheden van het bestuur;
• opleiding en bewustmaking;
• documentatie en bewijsvoering.

De rol van Fixsus

Fixsus investeert proactief in beveiliging en stemt TIBA3 en de eigen werking verder af op de principes en vereisten van NIS2.

Project- en organisatiespecifieke beoordeling

Of een organisatie of project volledig aan NIS2 voldoet, moet altijd worden beoordeeld op basis van de volledige technische én organisatorische context.

TIBA3 kan daarbij een belangrijk technisch onderdeel vormen, maar garandeert op zichzelf geen volledige NIS2-conformiteit van de klantorganisatie.

Voor welke gebouwen geldt de BACS- of GACS-verplichting?

De Europese EPBD legt eisen op voor gebouwautomatisering en -controle in bepaalde niet-residentiële gebouwen.

BACS en GACS

BACS staat voor Building Automation and Control System. In Nederland wordt doorgaans de term GACS gebruikt: gebouwautomatiserings- en controlesysteem.

Beide begrippen verwijzen naar systemen die technische gebouwinstallaties monitoren, aansturen en optimaliseren.

Afhankelijk van gebouw en vermogen

Of een gebouw onder de verplichting valt, hangt onder meer af van:

• het type gebouw;
• het nominale vermogen van de verwarmings-, ventilatie- en airconditioningssystemen;
• de technische en economische haalbaarheid;
• de nationale of regionale omzetting van de Europese regelgeving.

De concrete drempels en deadlines kunnen verschillen per land en regio.

Vereiste functies

Een verplicht BACS of GACS moet in grote lijnen in staat zijn om:

• energiegebruik en installatiewerking continu te monitoren;
• gegevens te registreren en te analyseren;
• verlies aan efficiëntie of afwijkingen te signaleren;
• benchmarking en rapportering mogelijk te maken;
• met de aangesloten technische systemen te communiceren.

Projectspecifieke beoordeling

Of een concreet gebouw aan de verplichting voldoet, moet daarom steeds worden beoordeeld op basis van de actuele regelgeving en de volledige technische installatie.

Fixsus kan de aanwezige functies analyseren en nagaan welke automatiserings-, meet- of rapporteringsmogelijkheden nog moeten worden toegevoegd.

Waar volg ik de evoluerende regelgeving op?

Via je studiebureau, de gewestelijke energieadministraties en sectorfederaties.

Regelgeving in beweging

De regelgeving rond EPBD, BACS en NIS2 evolueert, en de omzetting verschilt per gewest en lidstaat. Wat vandaag geldt, kan morgen aangescherpt zijn.

Fixsus volgt mee op

Fixsus volgt de evoluties rond EPBD/BACS en NIS2 actief op en verwerkt ze in haar concepten en bestekondersteuning — vraag ernaar bij de conceptfase van je project.

Wat is de EPBD?

De EPBD (Energy Performance of Buildings Directive) is de Europese richtlijn over de energieprestatie van gebouwen.

Wat de richtlijn regelt

De EPBD legt onder meer eisen op rond energieprestatie, technische installaties en — steeds nadrukkelijker — gebouwautomatisering en -controle.

Relevantie voor gebouwbeheer

Voor grotere niet-residentiële gebouwen leidt de EPBD tot de BACS-verplichting: de verplichting om een gebouwautomatiserings- en controlesysteem te plaatsen. De concrete omzetting verschilt per gewest — toets de actuele verplichtingen voor jouw gebouw af met je studiebureau of adviseur.

Wat is EN ISO 52120 klasse A en hoe ondersteunt TIBA3 deze norm?

EN ISO 52120 is een Europese norm die beschrijft hoe gebouwbeheersystemen en automatische regelingen bijdragen aan de energieprestatie van gebouwen.

Vier efficiëntieklassen

De norm onderscheidt vier klassen:

• Klasse A: zeer energie-efficiënte gebouwautomatisering en technisch beheer;
• Klasse B: geavanceerde automatisering;
• Klasse C: standaard automatisering;
• Klasse D: weinig of geen energie-efficiënte automatisering.

Klasse A vertegenwoordigt dus het hoogste automatiseringsniveau binnen deze indeling.

Vraaggestuurde regeling

TIBA3 ondersteunt een klasse-A-aanpak door installaties te sturen op basis van de werkelijke behoefte in de ruimtes. Verwarming, koeling, ventilatie, verlichting en zonwering worden niet los van elkaar geregeld, maar centraal op elkaar afgestemd.

Metingen per ruimte

Door gegevens zoals temperatuur, aanwezigheid, luchtkwaliteit en lichtsterkte mee te nemen, kan het systeem nauwkeuriger bepalen waar en wanneer energie nodig is.

Centrale optimalisatie

Ook de centrale productie, zoals ketels, warmtepompen, koelmachines en luchtgroepen, wordt afgestemd op de som van de reële vraag uit het gebouw.

Geen automatische garantie

Of een gebouw effectief klasse A behaalt, hangt niet alleen af van het gebouwbeheersysteem. Ook het ontwerp, de aanwezige technieken, de regelstrategie, de uitvoering en de inregeling spelen een rol.

TIBA3 biedt wel de technische architectuur en regelmogelijkheden om een installatie volgens de principes van klasse A op te bouwen.

Wat is het verschil tussen GBS, BACS en GACS?

GBS is de algemene Nederlandstalige benaming voor een gebouwbeheersysteem. Het verwijst meestal naar een systeem waarmee technische gebouwinstallaties centraal worden gevisualiseerd, aangestuurd en beheerd.

BACS

BACS staat voor Building Automation and Control System. Deze Engelstalige term wordt gebruikt in Europese regelgeving en in internationale technische contexten.

GACS

In Nederland wordt doorgaans de afkorting GACS gebruikt. GACS staat voor gebouwautomatiserings- en controlesysteem en is inhoudelijk de Nederlandse benaming voor een BACS.

Het inhoudelijke verschil

Bij een BACS of GACS ligt de nadruk niet alleen op visualisatie en bediening, maar ook op automatische regeling, energiemonitoring, analyse, optimalisatie en communicatie tussen verschillende gebouwtechnieken.

In de praktijk kunnen GBS, BACS en GACS naar een vergelijkbare installatie verwijzen. Niet ieder systeem dat als GBS wordt omschreven, beschikt echter automatisch over alle functies die volgens de toepasselijke regelgeving van een BACS of GACS worden verwacht.

Wat met de keuring en veiligheid van de installatie zelf?

De elektrische installaties en schakelkasten volgen de geldende installatievoorschriften (AREI) en worden gekeurd zoals elke elektrische installatie.

Volgens de geldende voorschriften

Kastenbouw en bekabeling gebeuren volgens de installatievoorschriften, en de installatie doorloopt de gebruikelijke keuringen.

CE-gemarkeerde industriële apparatuur

De sturingscomponenten zelf zijn industriële, CE-gemarkeerde apparatuur — dezelfde componenten die in productieomgevingen worden ingezet.

Wat moet zo’n verplicht BACS kunnen?

De verplichting legt in grote lijnen een aantal functionele eisen op aan het systeem.

De vereiste functies

• het energieverbruik continu monitoren, loggen en analyseren;
• de efficiëntie van het gebouw bewaken en verlies aan efficiëntie signaleren;
• benchmarking mogelijk maken;
• communiceren met de aangesloten technische systemen.

Een volwaardig GBS dekt dit af

Een volwaardig gebouwbeheersysteem zoals TIBA3 dekt deze functies af, met continue datalogging, energiemanagement en open communicatie met de aangesloten technieken.

Wie is verantwoordelijk voor de naleving?

De gebouweigenaar of exploitant draagt de eindverantwoordelijkheid voor de conformiteit van het gebouw.

De rol van Fixsus en het studiebureau

Fixsus en het studiebureau zorgen ervoor dat het ontwerp en de uitvoering van het GBS de vereiste functies en klassen effectief invullen.

Samen naar een conform gebouw

Door de eisen al in de conceptfase mee te nemen, wordt conformiteit een ontwerpuitgangspunt in plaats van een probleem dat achteraf moet worden rechtgezet.