Retrofit

Ben ik verplicht mijn verouderd GBS te vervangen door de nieuwe regels?

Niet automatisch — maar de nieuwe regels zijn in de praktijk wel een veelvoorkomende aanleiding voor modernisering.

Wanneer een upgrade zich opdringt

Valt jouw gebouw onder de BACS-verplichting en kan het bestaande systeem de vereiste functies (monitoring, analyse, benchmarking) niet aan, dan dringt een upgrade of retrofit zich op.

Retrofit als antwoord

Een gefaseerde retrofit brengt het gebouw in orde met de verplichtingen, terwijl bruikbare delen van de installatie behouden blijven. Laat de concrete verplichtingen voor jouw gebouw aftoetsen met je studiebureau.

Hoe beperkt Fixsus de hinder en uitvaltijd tijdens een renovatieproject?

Fixsus plant retrofitprojecten zo dat het gebouw zoveel mogelijk in gebruik kan blijven en technische installaties slechts beperkt buiten dienst moeten worden genomen.

Voorbereiding vóór de uitvoering

Voor de werken worden de bestaande installatie, bekabeling, signalen, regelkringen en afhankelijkheden in kaart gebracht. Daardoor kan een groot deel van de nieuwe programmatie en technische voorbereiding vooraf gebeuren.

Werken per zone of installatie

De uitvoering kan worden opgesplitst per verdieping, vleugel, ruimte of technische installatie. Zo blijft het grootste deel van het gebouw operationeel terwijl een beperkte zone wordt omgebouwd.

Korte omschakelmomenten

Nieuwe schakelkasten, I/O-modules en programmatie worden waar mogelijk vooraf opgebouwd en getest. De effectieve omschakeling op de werf kan daardoor binnen een gecontroleerd en vooraf afgesproken tijdsvenster gebeuren.

Behoud van bruikbare componenten

Bestaande bekabeling, veldtoestellen en installaties worden waar technisch verantwoord hergebruikt. Dat beperkt breekwerken, nieuwe kabeltrajecten en de impact op gebruikers.

Afstemming met de gebouworganisatie

Werkzaamheden worden gepland rond bezetting, kritieke processen en gebruiksuren. In zorggebouwen, kantoren of publieke gebouwen kan bijvoorbeeld buiten piekmomenten, per afdeling of tijdens geplande sluitingen worden gewerkt.

Tijdelijke oplossingen waar nodig

Wanneer een installatie niet langdurig mag uitvallen, kunnen tijdelijke sturingen, manuele bedrijfsmodi of een gefaseerde overgang tussen oud en nieuw worden voorzien.

Testen vóór definitieve ingebruikname

Elke fase wordt gecontroleerd voordat de volgende wordt gestart. Zo worden storingen snel vastgesteld en blijft de impact van eventuele problemen beperkt tot een afgebakend onderdeel.

Hoe verloopt een retrofit-traject concreet?

Een retrofit verloopt zoals elk Fixsus-traject, met extra aandacht voor de bestaande installatie en de fasering.

Van analyse tot omschakeling

Eerst volgen conceptondersteuning en een analyse van de bestaande installatie. Daarna worden de grens van aanneming en de fasering vastgelegd, gevolgd door kastenbouw, aanvullende bekabeling waar nodig, en de omschakeling per fase.

Opstart, oplevering en opvolging

Na de opstart en oplevering stopt het niet: er volgt opvolging en verdere optimalisatie van de installatie, zodat het gebouw blijft presteren zoals bedoeld.

Hoe wordt bepaald wat behouden kan blijven?

Fixsus doet in de studiefase een doorlichting van de bestaande installatie.

Doorlichting van de bestaande toestand

Bekabeling, veldapparatuur, kasten en koppelvlakken worden geëvalueerd op bruikbaarheid. Wat met standaardsignalen of open protocollen werkt, kan doorgaans behouden blijven.

Een concreet voorstel

Het resultaat is een concreet voorstel met wat blijft, wat vervangen wordt en in welke fasen. Zo weet je vooraf precies waar je aan toe bent.

Is een oudere Fixsus-installatie ook te beveiligen volgens deze principes?

De volledige TIBA Secure-werking met automatische en NIS2-updates geldt voor TIBA3-installaties vanaf 1/1/2025.

Per geval bekeken

Voor oudere installaties bekijkt Fixsus per geval welke beveiligingsmaatregelen en upgrades mogelijk zijn.

Vaak een aanleiding voor retrofit

Strengere beveiligingseisen zijn in de praktijk vaak een goede aanleiding voor een — desgewenst gefaseerde — retrofit naar het actuele platform, waarmee de volledige beveiligingslaag beschikbaar wordt.

Is retrofit niet duurder dan gewoon alles nieuw plaatsen?

Meestal net omgekeerd: door bekabeling, veldapparatuur en kasten te hergebruiken ligt de investering aanzienlijk lager dan bij volledige vervanging.

Hergebruik drukt de investering

Alles wat bruikbaar is, blijft: signaalkabels, voelers, kleppen, kasten. Enkel wat verouderd of merkgebonden is, wordt vervangen. Dat scheelt aanzienlijk in de kosten én in de hinder.

Geen terugkerende upgradekosten

Bovendien vermijd je met het open platform de terugkerende upgradekosten van klassieke systemen. De besparing zit dus niet alleen in de investering, maar ook in de jaren erna.

Kan Beckhoff communiceren met systemen van andere fabrikanten?

Ja. Beckhoff vormt binnen TIBA3 de centrale automatiseringslaag, maar de gekoppelde veldapparatuur hoeft niet van Beckhoff te zijn.

Open communicatieprotocollen

Via protocollen zoals Modbus, BACnet, KNX, DALI-2, M-Bus, OPC UA en andere gangbare standaarden kan de centrale sturing communiceren met toestellen en installaties van uiteenlopende fabrikanten.

Vrijheid in componentkeuze

Daardoor kan per toepassing het meest geschikte toestel worden gekozen op basis van functionaliteit, kwaliteit, beschikbaarheid en prijs. De klant is dus niet verplicht om alle componenten binnen één merk of productfamilie aan te kopen.

Integratie van bestaande installaties

Ook bestaande technieken kunnen vaak behouden blijven wanneer ze via een standaardprotocol, API of geschikt koppelvlak communiceren.

Technische beoordeling per koppeling

Niet elke koppeling biedt automatisch dezelfde functionaliteit. Fixsus beoordeelt daarom per toestel of systeem welke gegevens kunnen worden gelezen, welke commando’s kunnen worden geschreven en welke voorwaarden gelden voor een betrouwbare integratie.

Kan bestaande bekabeling bij een retrofit worden hergebruikt?

In veel gevallen wel. Fixsus onderzoekt tijdens de voorbereiding welke bestaande voedings-, bus- en signaalkabels technisch geschikt zijn voor hergebruik.

Wat kan mogelijk behouden blijven?

Afhankelijk van de bestaande installatie kunnen onder meer kabels naar voelers, kleppen, motoren, pompen, tellers en andere veldcomponenten behouden blijven.

Ook bestaande busbekabeling en voedingen kunnen soms opnieuw worden gebruikt wanneer ze voldoen aan de technische vereisten van de nieuwe installatie.

Technische controle

Hergebruik is geen automatisme. Fixsus beoordeelt onder meer:

• de staat en ouderdom van de bekabeling;
• het kabeltype en de aderdoorsnede;
• de lengte en topologie;
• de elektrische belasting;
• de geschiktheid voor het gebruikte communicatieprotocol;
• de beschikbare schema’s en documentatie.

Waar nodig worden metingen, controles of testen uitgevoerd.

Voordelen van hergebruik

Door bestaande bekabeling waar mogelijk te behouden, kunnen breekwerken, materiaalgebruik, uitvoeringstijd en investeringskosten worden beperkt.

Kan een retrofit gefaseerd worden uitgevoerd?

Ja. Een bestaande installatie hoeft niet altijd in één keer volledig te worden vervangen. Fixsus kan een retrofit opdelen in logische fasen, afgestemd op de technische toestand, het beschikbare budget en de werking van het gebouw.

Starten met de grootste prioriteiten

De eerste fase kan zich bijvoorbeeld richten op:

• installaties met de meeste storingen;
• technieken met het hoogste energieverbruik;
• zones met comfortproblemen;
• verouderde regelingen die niet langer ondersteund worden;
• onderdelen die een risico vormen voor de bedrijfszekerheid.

Bestaande componenten behouden

Voelers, kleppen, motoren, tellers, bekabeling en andere bruikbare onderdelen kunnen waar mogelijk behouden en geïntegreerd worden. Alleen wat technisch onvoldoende, defect of niet koppelbaar is, moet worden vervangen.

Eén toekomstgericht eindconcept

Hoewel de uitvoering gefaseerd verloopt, wordt vooraf een overkoepelende architectuur bepaald. Zo sluiten latere uitbreidingen aan op dezelfde centrale besturing, communicatieprincipes en visualisatie.

Tijdelijke samenwerking tussen oud en nieuw

Tijdens de overgang kunnen bestaande deelsystemen tijdelijk naast TIBA3 blijven functioneren. Beschikbare gegevens en hoofdcommando’s kunnen waar mogelijk al centraal worden samengebracht.

Spreiding van investering en hinder

Een gefaseerde aanpak maakt het mogelijk om investeringen over meerdere budgetjaren te spreiden en werkzaamheden af te stemmen op renovaties, leegstand of geplande onderhoudsmomenten.

Kan een retrofit ook maar één techniek omvatten?

Ja. Je kan bijvoorbeeld starten met de stookplaats of de luchtgroepen en later uitbreiden.

Klein beginnen, organisch groeien

Later kunnen de ruimteregeling, verlichting of energiemeting worden toegevoegd. Omdat alles op hetzelfde platform komt, groeit het systeem organisch mee met je planning en budget.

Eén platform als eindbeeld

Elke stap brengt je dichter bij één geïntegreerd systeem voor het hele gebouw — zonder dat je ooit verplicht bent om alles tegelijk aan te pakken.

Kan een retrofit worden uitgevoerd terwijl het gebouw in gebruik blijft?

Ja. Veel retrofitprojecten worden uitgevoerd in gebouwen die operationeel moeten blijven. De aanpak wordt daarom afgestemd op de werking van het gebouw en de kritieke technische functies.

Gefaseerde uitvoering

De werkzaamheden worden vooraf opgedeeld in beheersbare fases, bijvoorbeeld per verdieping, zone, technische installatie of gebouwvleugel.

Beperkte onderbreking

Omschakelingen worden gepland op momenten waarop de hinder zo klein mogelijk is. Waar nodig blijven het bestaande en het nieuwe systeem tijdelijk naast elkaar functioneren.

Afstemming met betrokken partijen

Fixsus stemt de fasering af met de bouwheer, exploitant, installateurs en andere technische partners. Zo is vooraf duidelijk wanneer bepaalde installaties tijdelijk niet beschikbaar zijn en welke maatregelen nodig zijn om de bedrijfsvoering te behouden.

Projectspecifieke haalbaarheid

De precieze aanpak hangt af van de bestaande installatie, de kriticiteit van de betrokken technieken en het gebruik van het gebouw. Kritieke toepassingen vragen doorgaans een strengere voorbereiding en mogelijk bijkomende tijdelijke voorzieningen.

Kan een TIBA3-installatie later worden uitgebreid?

Ja. TIBA3 is modulair opgebouwd en kan meegroeien met het gebouw.

Nieuwe zones en technieken

Nieuwe verdiepingen, ruimtes, installaties of technieken kunnen later aan het systeem worden toegevoegd zonder dat de volledige bestaande oplossing moet worden vervangen.

Wijzigend gebruik

Ook wijzigingen in het gebruik van een gebouw kunnen worden opgevangen. Wanneer ruimtes een andere functie krijgen of installaties worden vernieuwd, kunnen de sturing en visualisatie daarop worden aangepast.

Gefaseerde uitbreiding

Uitbreidingen kunnen stapsgewijs worden uitgevoerd. Zo kan een gebouw eerst met een beperkte scope starten en later verder worden uitgebreid met bijkomende technieken, meetpunten of zones.

Toekomstgericht ontwerp

Bij het ontwerp houdt Fixsus daarom niet alleen rekening met de huidige situatie, maar ook met mogelijke toekomstige uitbreidingen en veranderingen in het gebouw.

Kan TIBA3 ook een gesloten of verouderd systeem integreren?

In veel gevallen wel. Fixsus onderzoekt eerst welke installaties, signalen en communicatiekanalen beschikbaar zijn en bepaalt vervolgens hoe het bestaande systeem met TIBA3 kan samenwerken.

Rechtstreekse koppeling via een protocol

Wanneer het bestaande systeem een bruikbaar communicatieprotocol ondersteunt, kan TIBA3 gegevens uitlezen en, waar toegestaan, ook opdrachten terugsturen.

Dat kan bijvoorbeeld via BACnet, Modbus, KNX, OPC UA, een REST API of een andere beschikbare interface.

Koppeling via hardwarematige signalen

Wanneer geen digitale communicatie mogelijk is, kunnen bepaalde functies soms nog worden gekoppeld via klassieke in- en uitgangssignalen, zoals:

• potentiaalvrije contacten;
• digitale meldingen;
• analoge meet- en stuursignalen;
• pulsuitgangen van tellers.

De beschikbare informatie is dan beperkter dan bij een volledige protocolkoppeling.

Behoud van het bestaande deelsysteem

Een gesloten installatie hoeft niet altijd onmiddellijk volledig te worden vervangen. Ze kan tijdelijk als zelfstandig deelsysteem blijven werken, terwijl TIBA3 de beschikbare statussen, alarmen of hoofdcommando’s centraal samenbrengt.

Gefaseerde migratie

Wanneer een oud systeem technisch moeilijk te integreren is, kan Fixsus een migratiepad uitwerken. Daarbij worden onderdelen stapsgewijs vervangen zodra dat technisch, operationeel of financieel het meest geschikt is.

Technische analyse vooraf

De haalbaarheid hangt af van de beschikbare documentatie, protocollen, toegangsrechten, interfaces en de ondersteuning door de oorspronkelijke leverancier. Daarom wordt iedere koppeling vooraf technisch onderzocht.

Kan TIBA3 worden toegepast in bestaande gebouwen?

Ja. TIBA3 kan zowel in nieuwbouwprojecten als in bestaande gebouwen worden toegepast.

Behoud van bruikbare installaties

Bij een retrofit onderzoekt Fixsus welke installaties, veldcomponenten, schakelkasten en bekabeling nog bruikbaar zijn. Technieken die technisch goed functioneren en geschikt zijn voor koppeling of aansturing, hoeven niet automatisch te worden vervangen.

Gefaseerde vernieuwing

Het bestaande gebouwbeheersysteem kan volledig worden vernieuwd, maar een gefaseerde aanpak is eveneens mogelijk. Zo kunnen bepaalde verdiepingen, zones of technieken stapsgewijs naar TIBA3 worden overgebracht, terwijl de rest van het gebouw operationeel blijft.

Minder breekwerk en lagere investering

Door zoveel mogelijk bruikbare infrastructuur te behouden, kunnen breekwerken, materiaalgebruik, uitvoeringstijd en investeringskosten worden beperkt.

Toekomstgericht uitbreiden

Een retrofit met TIBA3 vormt tegelijk een open basis voor latere uitbreidingen. Nieuwe technieken of bijkomende zones kunnen worden toegevoegd wanneer ze aan vervanging toe zijn of wanneer de behoeften van het gebouw veranderen.

Mijn gebouw heeft nauwelijks documentatie van de bestaande installatie — is dat een probleem?

Het komt vaker voor dan je denkt en het is geen blokkerende factor.

De bestaande toestand in kaart brengen

De bestaande toestand wordt ter plaatse in kaart gebracht tijdens de studiefase. Ontbrekende documentatie vertraagt dat werk hooguit, maar verhindert het niet.

Na de retrofit: actuele documentatie

Na de retrofit beschik je over actuele schema’s en documentatie — en over een systeem waarvan de logica open en leesbaar is. Het documentatieprobleem lost zichzelf dus op.

Moeten bij een retrofit alle bestaande installaties worden vervangen?

Nee. Bij een retrofit onderzoekt Fixsus eerst welke bestaande componenten, bekabeling, schakelkasten en technische installaties nog bruikbaar zijn.

Behoud van bruikbare onderdelen

Installaties die technisch goed functioneren en over een geschikte communicatie- of aansturingsmogelijkheid beschikken, kunnen vaak behouden blijven.

Dat kan onder meer gelden voor:

• voelers;
• kleppen;
• motoren;
• pompen;
• frequentiesturingen;
• energiemeters;
• bekabeling;
• delen van bestaande schakelkasten.

Beoordeling per component

Welke onderdelen behouden kunnen blijven, wordt bepaald op basis van hun:

• technische staat;
• ouderdom;
• beschikbare documentatie;
• communicatie- of aansturingsmogelijkheden;
• bedrijfszekerheid;
• verwachte resterende levensduur.

Gerichte vervanging

Alleen de onderdelen die technisch verouderd, niet betrouwbaar of niet koppelbaar zijn, worden vervangen. Zo kan de centrale sturing worden vernieuwd zonder automatisch de volledige installatie opnieuw op te bouwen.

Lagere investering en minder hinder

Door bruikbare infrastructuur te behouden, kunnen materiaalgebruik, breekwerken, uitvoeringstijd en investeringskosten worden beperkt.

Ontsnap ik met een retrofit aan de upgrade-carrousel?

Ja, dat is een van de belangrijkste redenen om over te stappen.

De carrousel van klassieke systemen

Klassieke systemen vragen typisch om de ±8 jaar een betalende upgrade. Wie niet mee upgradet, verliest ondersteuning en leverbaarheid van onderdelen.

25 jaar zonder verplichte upgrade

Het Fixsus-platform is ontworpen voor 25 jaar zonder verplichte upgrade en is daarbij onbeperkt uitbreidbaar. Je investeert dus in een installatie die meegaat, niet in een abonnement op vervangingen.

Verlies ik mijn historische data bij de overstap?

De historiek van het oude systeem is zelden rechtstreeks overzetbaar, maar vanaf de omschakeling bouwt het nieuwe platform een veel rijkere historiek op.

Een veel rijkere historiek

Het nieuwe platform logt zo’n 1600 meetpunten met een interval van 5 seconden, en bewaart die data 10 jaar. Klassieke systemen loggen vaak maar een fractie daarvan.

Bestaande exportdata bewaren

Waar exportdata van het oude systeem bestaat, kan die apart bewaard worden. Zo blijft ook de oude historiek raadpleegbaar waar dat nuttig is.

Wanneer is mijn GBS aan vervanging toe?

Er zijn een aantal typische signalen dat een gebouwbeheersysteem het einde van zijn levensduur nadert.

Typische signalen

• het systeem wordt niet meer ondersteund of onderdelen zijn niet meer leverbaar;
• elke aanpassing moet via de oorspronkelijke leverancier;
• er is geen of nauwelijks data beschikbaar;
• een verplichte upgrade kost bijna evenveel als een nieuw systeem.

Nieuwe eisen als aanleiding

Ook nieuwe eisen zijn vaak de aanleiding: energiemonitoring, NIS2 of de BACS-verplichting. Wie daaraan moet voldoen, botst snel op de grenzen van een verouderd systeem.

Wat betekent retrofit bij een gebouwbeheersysteem?

Retrofit is het vervangen van de verouderde sturing van een gebouw door een modern platform, terwijl de nog bruikbare delen van de installatie behouden blijven.

De hersenen vernieuwen

Je vernieuwt de ‘hersenen’ van het gebouw zonder heel het gebouw open te breken. De sturing wordt vervangen; bekabeling, veldapparatuur en kasten blijven waar mogelijk behouden.

Moderne mogelijkheden op een bestaande basis

Na de retrofit beschik je over een modern, open platform met volwaardige bemeting, datalogging en beveiliging — op de basis van je bestaande installatie.

Wat gebeurt er met de bestaande schakelkasten?

Dat hangt af van hun staat en wordt in de ontwerpfase per kast beslist.

Hergebruiken waar het kan

Vaak worden de bestaande kasten hergebruikt en wordt enkel het sturingsgedeelte vervangen door Beckhoff I/O. Dat beperkt de kosten en de hinder van de werken.

Vernieuwen waar het moet

In andere gevallen is een nieuwe kast per zone de properste oplossing. De afweging wordt per kast gemaakt, op basis van de doorlichting in de studiefase.

Wat met technieken die pas later aan vervanging toe zijn?

Die kunnen vaak al gekoppeld worden via hun bestaand koppelvlak, zodat ze mee zichtbaar en bedienbaar zijn op het platform.

Eerst koppelen

Via BACnet, Modbus, M-Bus of een ander bestaand koppelvlak worden de technieken mee opgenomen in de visualisatie en de opvolging, ook al draaien ze nog op hun eigen sturing.

Later volwaardig integreren

Wanneer de techniek aan vervanging toe is, wordt ze volwaardig geïntegreerd op het platform. Zo verloopt de overgang geleidelijk en op het ritme van je installatie.